W komentarzach odnoszących się do pieczy współdzielonej znaleźć w nich można więcej bólu dorosłych niż realnej troski o dziecko.

„Dziecko przekrojone na pół”, „życie na walizkach”, „zrobicie mu sieczkę z głowy”, „ciągłe przeprowadzki”, „brak stabilizacji”, „to egoizm rodziców”, „dziecko potrzebuje jednego domu, a nie dwóch”, „to wygoda dorosłych, nie dobro dziecka”, „sąd niszczy dzieci”, „to eksperyment na żywym organizmie” — tego typu sformułowania pojawiają się regularnie w dyskusjach o współrodzicielstwie.

To mocny, emocjonalny język. Pytanie tylko, co on tak naprawdę opisuje — rzeczywiste potrzeby dziecka, czy raczej doświadczenia, lęki i nieprzepracowane historie dorosłych?

Kiedy mówimy o dziecku, a kiedy o sobie?

Z perspektywy pracy z rodzinami po rozstaniu widać wyraźnie, że w wypowiedziach dotyczących dziecka często nakładają się na siebie dwa poziomy:

Pierwszy – poziom dziecka: jego potrzeby rozwojowe i emocjonalne, potrzeba bezpieczeństwa, stabilności, przewidywalności oraz możliwość utrzymywania więzi z obojgiem rodziców.
Drugi – poziom dorosłego: jego przeżycia po rozstaniu, a w tym żal, złość, poczucie krzywdy, utrata kontroli, a czasem trudność w zaakceptowaniu nowej rzeczywistości.

Problem pojawia się wtedy, gdy te dwa poziomy zaczynają się mieszać.

W takiej sytuacji język opisu dziecka przestaje być neutralny. Zamiast analizy i próby zrozumienia jego sytuacji, pojawiają się kategoryczne oceny i uproszczenia, które brzmią jak obiektywna prawda o dziecku, jednak często są projekcją własnego doświadczenia.

Trzy ważne pytania

Zanim wypowiemy się więc o tym, co jest dobre lub złe dla dziecka po rozstaniu rodziców, warto zadać sobie kilka pytań:

1. czy mówię o dziecku, czy o swojej relacji z drugim rodzicem?
2. czy opisuję jego potrzeby, czy własne doświadczenie rozstania?
3. Czy moje słowa wynikają z obserwacji, czy z emocji, które nadal są żywe?

Nie chodzi o to, by negować emocje rodziców. One są naturalne i ważne. Chodzi o to, by nie mylić ich z obiektywnym opisem sytuacji dziecka, bo dziecko we współrodzicielstwie nie funkcjonuje w abstrakcji – funkcjonuje w relacji — i to jakość tej relacji, a nie sam model opieki, w największym stopniu wpływa na jego dobrostan.

Współrodzicielstwo staje się więc nie tylko rozwiązaniem organizacyjnym po rozstaniu, ale również testem: na ile dorośli potrafią oddzielić własne rany od rzeczywistych potrzeb dziecka.