W debacie publicznej coraz częściej pojawia się argument, że domniemanie pieczy współdzielonej jest niebezpieczne dla dzieci. Warto jednak na chwilę zatrzymać się i zadać sobie bardzo proste pytanie: „jakie założenie przyjmujemy wobec rodziców w chwili narodzin dziecka?”

Wyjściowe założenie wobec rodziców

Kiedy dziecko rodzi się, a po kilku dniach wychodzi ze szpitala, nikt nie zakłada, że trafia w ręce osób, które będą dla niego zagrożeniem. Państwo, lekarze, społeczeństwo – wszyscy zakładają, że rodzice są osobami zdolnymi do opieki i będą wykonywać ją prawidłowo. Jednak dopiero kiedy pojawia się przemoc, uzależnienia, rażąca niewydolność wychowawcza – wtedy państwo ingeruje i ogranicza władzę rodzicielską lub kontakty.

Jest to zatem rozwiązanie oparte na bardzo prostym założeniu – rodzicielstwo jest prawem i obowiązkiem, chyba że istnieją konkretne powody, żeby było inaczej.

Co zmienia rozstanie rodziców?

Dlaczego więc po rozstaniu rodziców nagle mielibyśmy przyjmować odwrotne założenie – że jedno z rodziców z definicji się nie nadaje? Że jest mniej ważne? Że jest mniej kompetentne wychowawczo?

Rozstanie zmienia relację między dorosłymi, a nie biologiczny i emocjonalny fakt posiadania przez dziecka dwojga rodziców.

Rozstanie nie oznacza, że któryś z rodziców już nim nie jest, ani że jego obecność w życiu dziecka stała się nagle szkodliwa.

Czym jest domniemanie pieczy współdzielonej?

Domniemanie pieczy współdzielonej nie oznacza, że każde dziecko musi mieszkać po równo u obojga rodziców. Jest raczej pewnym punktem wyjścia – oboje rodzice są ważni i oboje mają prawo i obowiązek wychowywać dziecko, chyba że istnieją konkretne powody, aby było inaczej. Istotą nie jest matematyczny podział czasu, a uznanie znaczenia w życiu dziecka obojga rodziców.

Kto najczęściej walczy o możliwość współwychowywania?

O pieczę współdzieloną najczęściej wnioskują ci rodzice, którzy od początku byli zaangażowani w życie dziecka. To te osoby, uczestniczyły w codziennych obowiązkach, podejmowały decyzje dotyczące edukacji, zdrowia czy czasu wolnego i po rozstaniu nie chcą zniknąć z jego świata.

Oczywiście samo zaangażowanie nie może być kryterium oceny sytuacji rodzinnej, jednak trudno uznać, że samo to zaangażowanie jest dla dziecka zagrożeniem.

Dobro dziecka jako najważniejszy bezpiecznik

Ochroną dziecka jest zawsze klauzula nadrzędna – dobro dziecka. Można ją krytykować, można mówić, że bywa nadużywana przez strony, ale prawda jest taka, że to właśnie ona jest bezpiecznikiem.

Pytaniem powinno być więc nie: „Czy piecza współdzielona jest niebezpieczna?” Tylko: „Kiedy ograniczenie jednego z rodziców jest rzeczywiście konieczne dla dobra dziecka?”

Bo jeśli punktem wyjścia ma być dobro dziecka, to warto pamiętać, że dla większości dzieci naturalnym środowiskiem rozwoju jest możliwość budowania bezpiecznej relacji zarówno z mamą, jak i z tatą. A wszelkie odstępstwa wynikać powinny z indywidualnych uwarunkowań rodziców, nie zaś z samego faktu rozstania rodziców.